Suçta Tekerrür ve Mükerrir Olma Durumu: Türk Ceza Hukuku

Suçta Tekerrür ve Mükerrir Olma Durumu: Türk Ceza Hukuku Açısından Akademik Bir İnceleme

Giriş

Ceza hukuku sistemlerinde suçlunun yeniden suç işlemesini önlemek ve toplumu korumak adına çeşitli önleyici mekanizmalar geliştirilmiştir. Bu mekanizmalardan biri de “tekerrür” kurumudur. Tekerrür, bir kimsenin daha önce işlemiş olduğu suçtan dolayı kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı olmasına rağmen tekrar suç işlemesi durumunu ifade eder. Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) tekerrür ve mükerrir olma hali detaylı şekilde düzenlenmiştir. Bu makalede suçta tekerrür kavramı, mükerrir olmanın hukuki sonuçları, uygulamadaki yeri ve ceza infaz sistemine etkisi ele alınacaktır.


1. Tekerrür Kavramı ve Hukuki Niteliği

1.1. Tanım ve Genel Açıklama

Tekerrür, kelime anlamı itibariyle “tekrarlanma” demektir. Ceza hukuku bağlamında tekerrür, daha önce ceza almış bir kişinin yeniden suç işlemesi durumunu ifade eder. Türk Ceza Kanunu’nun 58. maddesinde suçta tekerrür açık şekilde düzenlenmiştir.

Tekerrür, failin bir ceza mahkûmiyetinden sonra, belirli süreler içinde yeniden suç işlemesi hâlinde uygulanır. Buradaki temel amaç, failin yeniden suç işlemekten caydırılmasıdır. Tekerrür, cezayı artırıcı bir neden değildir; ancak failin ceza infazı bakımından farklı uygulamalara tabi tutulmasına neden olur.

1.2. Tekerrürün Şartları

TCK madde 58’e göre tekerrürden söz edilebilmesi için bazı şartların gerçekleşmesi gerekir:

  • Failin, daha önce işlediği bir suç nedeniyle kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmalıdır.

  • Bu mahkûmiyetin infazı tamamlanmış olmalı ya da infazdan hükümlü kendi iradesiyle kaçınmış olmamalıdır.

  • Yeni suçun, önceki mahkûmiyetin infazından sonra işlenmiş olması gerekir.


2. Tekerrür Türleri

Türk Ceza Kanunu sisteminde iki tür tekerrür bulunmaktadır:

2.1. Özel Tekerrür

Özel tekerrür, failin aynı türden bir suçu tekrar işlemesi hâlinde gündeme gelir. Bu durumda failin aynı suçu işlemesi, onun cezalandırılmasında ağırlaştırıcı etki yaratabilir. Ancak TCK, genel olarak özel tekerrür sisteminden ziyade genel tekerrür sistemini benimsemiştir.

2.2. Genel Tekerrür

Genel tekerrürde failin daha önce işlemiş olduğu suçla sonraki suçun aynı türden olması gerekmez. Failin daha önce herhangi bir suçtan mahkûm olması ve bu mahkûmiyetten sonra tekrar suç işlemesi yeterlidir.


3. Mükerrir Olma Durumu

3.1. Mükerrir Kavramı

Mükerrir, hakkında tekerrür hükümleri uygulanan kişiyi ifade eder. TCK madde 58/1-3 hükümleri çerçevesinde mükerrir sayılan kişi, ceza infazı bakımından bazı özel rejimlere tabi tutulur. Mükerririn infaz rejimi, adi hükümlülere göre daha ağırdır.

3.2. Mükerrirlik Halinin Sonuçları

Mükerrir olarak kabul edilen bir kişi için şu sonuçlar doğar:

  • Koşullu salıverilme süresi uzar. Örneğin, normalde cezanın 2/3’ünün infaz edilmesi yeterliyken, mükerrirler için bu oran 3/4’tür.

  • İyi halden yararlanma daha zorlaşır. İnfaz kurumu değerlendirmelerinde mükerrirler daha sıkı kriterlerle değerlendirilir.

  • Denetimli serbestlikten yararlanma süresi daralabilir.


4. Tekerrür ile Benzer Kurumların Ayrımı

Tekerrür bazı diğer ceza hukuku kavramlarıyla karıştırılabilmektedir. Bunların en önemlileri:

4.1. İnhisari Suçlar ve Tekerrür

Bazı suç tiplerinde failin sabıkalı olması, suçu nitelikli hale getirebilir. Bu gibi durumlarda önceki mahkûmiyet, tekerrür olarak değil suçun niteliğini değiştiren unsur olarak değerlendirilir.

4.2. İştirak ve Suça Teşebbüs

İştirak (suça yardım etme veya azmettirme) ile tekerrür farklı kavramlardır. Tekerrür, failin bireysel olarak suç geçmişiyle ilgilidir.

4.3. Erteleme ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

Eğer failin önceki mahkûmiyeti ertelemeye tabi tutulmuş ya da HAGB kararı verilmişse, bu kararlar tekerrür hesabında dikkate alınmaz. Yani fiilen mahkûmiyet doğurmayan kararlar, tekerrüre neden olmaz.


5. Tekerrür Süresi ve Zamanaşımı

Tekerrür hükümleri, infaz tamamlandıktan sonraki beş yıl içinde işlenen suçlar için uygulanır. Bu süre zarfında yeniden suç işlenirse mükerrirlik hükümleri devreye girer. Ancak beş yıllık sürede yeni bir suç işlenmezse, önceki mahkûmiyetin tekerrüre etkisi sona erer. Bu süreye “tekerrür süresi” denir ve bu süre zamanaşımı süresinden farklıdır.


6. Uygulamada Tekerrürün Değerlendirilmesi

Uygulamada, hâkimler tekerrür kararını mahkûmiyet hükmü içerisinde açıkça belirtmek zorundadır. Yani tekerrür, ceza mahkemesi kararıyla uygulanan bir kurumdur. İnfaz savcılığı, mahkemece belirtilmeyen bir tekerrür kararını doğrudan uygulayamaz.

Ayrıca, tekerrür kararı verilmesi hâlinde fail hakkında ayrıca “denetimli serbestlik tedbiri” uygulanabilir. Mahkeme bu konuda karar verirken failin kişiliğini, suçun işleniş şeklini ve topluma kazandırılma olasılığını dikkate alır.


7. Eleştirel Değerlendirme ve Öğretideki Görüşler

Tekerrür kurumu bazı yönlerden eleştiriye açıktır. Özellikle cezaların infazı bakımından mükerrirlerin daha ağır bir rejime tabi tutulması, “aynı suça aynı ceza” ilkesine aykırılık teşkil edebileceği yönünde eleştiriler almaktadır. Ayrıca mükerrirlik nedeniyle koşullu salıverilme süresinin uzatılması, cezanın kişiselleştirilmesi ilkesini zedeleyebilir.

Öğretide bazı hukukçular, tekerrür yerine bireyselleştirilmiş ceza infaz rejimlerinin geliştirilmesini savunmaktadır. Özellikle rehabilitasyon odaklı sistemlerin, failin topluma kazandırılması açısından daha etkili olduğu belirtilmektedir.


Tekerrür kurumu, Türk Ceza Hukuku'nda failin yeniden suç işlemesini önlemek ve toplumu korumak amacıyla düzenlenmiş önemli bir müessesedir.

Suç işlemeyi alışkanlık haline getiren kişiler için caydırıcılık işlevi gören bu düzenleme, aynı zamanda ceza infazının şekillenmesinde de belirleyici bir rol oynar. Ancak bu kurumun adalet ve bireyselleştirme ilkeleriyle uyum içinde uygulanması büyük önem taşımaktadır. Uygulamada tekerrür kararlarının doğru yorumlanması ve infazın hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşır şekilde yürütülmesi, ceza adalet sisteminin temel amaçları açısından gereklidir.

İçerik Yayınlanma Tarihi: Cum, 06/13/2025 - 23:22

Makaleler | Avukat Uğur Azap Antalya Hukuk Ofisi

Toplam 699 konu bulundu
  • Malvarlığına Karşı SuçlarHırsızlıkYağma TCK Madde (TCK 148)(1) Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden ya da malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından bahisle tehdit ederek veya cebir kullanarak, bir malı teslime veya malın alınmasına karşı koymamaya mecbur kılan kişi, altı yıldan on yıla... +Devamını oku
  • Yalan tanıklıkMadde 272- (1) Hukuka aykırı bir fiil nedeniyle başlatılan bir soruşturma kapsamında tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapan kimseye, dört aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Mahkeme huzurunda ya da yemin ettirerek tanık dinlemeye kanunen yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapan kimseye bir yıldan üç... +Devamını oku
  • Savaşta yalan haber yaymaMadde 323- (1) Savaş sırasında kamunun endişe ve heyecan duymasına neden olacak veya halkın maneviyatını sarsacak veya düşman karşısında ülkenin direncini azaltacak şekilde asılsız veya abartılmış veya özel maksada dayalı havadis veya haber yayan veya nakleden veya temel milli yararlara zarar verebilecek herhangi bir faaliyette bulunan kimseye beş yıldan on yıla kadar... +Devamını oku
  • Hükümlü veya tutuklunun kaçmasıMadde 292- (1) Tutukevinden, ceza infaz kurumundan veya gözetimi altında bulunduğu görevlilerin elinden kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.(2) Bu suçun, cebir veya tehdit kullanılarak işlenmesi halinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.(3) Bu suçun, silahlı olarak ya da birden çok tutuklu veya... +Devamını oku
  • TAKSİRLE ÖLÜME SEBEBİYET VERME SUÇU VE TÜRK CEZA HUKUKUNDAKİ DÜZENLEMESİ1. GirişTaksirle ölüme sebebiyet verme suçu, Türk Ceza Hukuku’nda dikkat çeken ve uygulamada oldukça sık karşılaşılan bir suç tipidir. Bu suç tipi genellikle trafik kazaları, iş kazaları, ihmali davranışlar veya öngörülebilir tehlikelerin dikkate alınmaması gibi durumlar sonucunda meydana gelmektedir. Türk Ceza Kanunu, suçun... +Devamını oku
  • Başkası yerine ceza infaz kurumuna veya tutukevine girmeMadde 291- (1) Kendisini, bir hükümlünün veya tutuklunun yerine koyarak ceza infaz kurumuna veya tutukevine giren kimseye altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
  • Yalan tanıklıkMadde 272- (1) Hukuka aykırı bir fiil nedeniyle başlatılan bir soruşturma kapsamında tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapan kimseye, dört aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Mahkeme huzurunda ya da yemin ettirerek tanık dinlemeye kanunen yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapan kimseye bir yıldan üç... +Devamını oku
  • Cebir TCK Madde 108(1) Bir şeyi yapması veya yapmaması ya da kendisinin yapmasına müsaade etmesi için bir kişiye karşı cebir kullanılması halinde, kasten yaralama suçundan verilecek ceza üçte birinden yarısına kadar artırılarak hükmolunur.Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma TCK Madde 109(1) Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden... +Devamını oku
  • Kamu Barışına Karşı SuçlarHalk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehditMadde 213- (1) Halk arasında endişe, korku ve panik yaratmak amacıyla hayat, sağlık, vücut veya cinsel dokunulmazlık ya da malvarlığı bakımından alenen tehditte bulunan kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.(2) Suçun silahla işlenmesi halinde, verilecek ceza, kullanılan silahın niteliğine... +Devamını oku
  • Dolandırıcılık Madde 157(1) Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir.Nitelikli dolandırıcılık Madde 158(1) Dolandırıcılık suçunun;a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum... +Devamını oku
  • Ceza Muhakemesinde Deliller ve İspat AraçlarıGirişCeza muhakemesi hukuku, suç isnadı altındaki birey ile devleti karşı karşıya getiren ve bireyin temel haklarını etkileyebilecek nitelikte bir süreci düzenleyen özel bir yargı alanıdır. Bu süreçte en önemli unsurlardan biri delil sistemidir. Deliller ve ispat araçları, maddi gerçeğe ulaşılmasını ve adil bir yargılamanın gerçekleştirilmesini sağlar... +Devamını oku
  • Kusur nedir?Kusur, failin suçu işlerken bilinçli ve iradi davranmasıdır. Kast ve taksir olarak ikiye ayrılır. Kast, suçu bilerek ve isteyerek işlemektir. Taksir ise dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranmaktır.
  • Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehditMadde 213- (1) Halk arasında endişe, korku ve panik yaratmak amacıyla hayat, sağlık, vücut veya cinsel dokunulmazlık ya da malvarlığı bakımından alenen tehditte bulunan kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.(2) Suçun silahla işlenmesi halinde, verilecek ceza, kullanılan silahın niteliğine göre yarı oranına kadar... +Devamını oku
  • Yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüsMadde 277- (Değişik: 2/7/2012-6352/90md.)(1) Görülmekte olan bir davada (…) gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya bir haksızlık oluşturmak amacıyla, davanın taraflarından birinin, (…)99 sanığın, katılanın veya mağdurun lehine veya aleyhine sonuç doğuracak bir karar vermesi veya bir işlem tesis etmesi ya da beyanda bulunması için... +Devamını oku
  • Kötü muameleCeza kanunu Madde 232- (1) Aynı konutta birlikte yaşadığı kişilerden birine karşı kötü muamelede bulunan kimse, iki aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.(2) İdaresi altında bulunan veya büyütmek, okutmak, bakmak, muhafaza etmek veya bir meslek veya sanat öğretmekle yükümlü olduğu kişi üzerinde, sahibi bulunduğu terbiye hakkından doğan disiplin yetkisini kötüye kullanan... +Devamını oku
  • Resmen teslim olunan mala elkonulması ve bozulmasıMadde 290- (1) Hükmen hak sahiplerine teslim edilen taşınmaz mallara tekrar elkoyan kimseye üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Muhafaza edilmek üzere başkasına resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş olan taşınır malın bu kişinin elinden rızası dışında alınması halinde hırsızlık, cebren alınması... +Devamını oku
  • Kötü muameleCeza kanunu Madde 232- (1) Aynı konutta birlikte yaşadığı kişilerden birine karşı kötü muamelede bulunan kimse, iki aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.(2) İdaresi altında bulunan veya büyütmek, okutmak, bakmak, muhafaza etmek veya bir meslek veya sanat öğretmekle yükümlü olduğu kişi üzerinde, sahibi bulunduğu terbiye hakkından doğan disiplin yetkisini kötüye kullanan... +Devamını oku
  • Cinayet davaları delil durumu, sanık sayısı ve mahkeme süreci gibi faktörlere bağlı olarak değişir. Ortalama olarak: İlk derece mahkemesinde 1-3 yıl sürebilir. İstinaf ve temyiz süreçleriyle birlikte 5-10 yıl sürebilir.
  • Askerî komutanlıkların gasbıMadde 317- (1) Kanunen yetkili olmadıkları veya Devlet tarafından memur edilmedikleri halde, bir asker kıtasının veya donanmasının veya savaş gemisinin veya savaş hava filosunun veya bir kale veya müstahkem mevkiin veya bir askerî üssün veya tesisin, bir liman veya şehrin komutasını alanlara müebbet hapis cezası verilir.(2) Kanunen yetkili olmaları veya Devlet... +Devamını oku
  • Suç üstlenmeMadde 270- (1) Yetkili makamlara, gerçeğe aykırı olarak, suçu işlediğini veya suça katıldığını bildiren kimseye iki yıla kadar hapis cezası verilir. Bu suçun üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarmak amacıyla işlenmesi halinde; verilecek cezanın dörtte üçü indirilebileceği gibi tamamen de kaldırılabilir.
  • Devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri açıklamaMadde 329- (1) Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgileri açıklayan kimseye beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Fiil, savaş zamanında işlenmiş veya Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeye... +Devamını oku
  • Genital muayeneMadde 287- (1) Yetkili hakim ve savcı kararı olmaksızın, kişiyi genital muayeneye gönderen veya bu muayeneyi yapan fail hakkında üç aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.(2) Bulaşıcı hastalıklar dolayısıyla kamu sağlığını korumak amacıyla kanun ve yönetmeliklerde öngörülen hükümlere uygun olarak yapılan muayeneler açısından yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz.
  • Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesiMadde 88(1) Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir. Bu hükmün uygulanmasında kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine ilişkin koşullar göz önünde bulundurulur.Taksirle yaralamaMadde 89(1) Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin... +Devamını oku
  • Cinsel Dokunulmazlığa Karşı SuçlarCinsel saldırıTCK Madde 102- (Değişik: 18/6/2014-6545/58 md.)(1) Cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlâl eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Fiilin vücuda organ veya sair... +Devamını oku
  • Cinsel Dokunulmazlığa Karşı SuçlarCinsel saldırıCeza kanunu Madde 102- (Değişik: 18/6/2014-6545/58 md.) (1) Cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlâl eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Fiilin vücuda organ veya... +Devamını oku
  • Anayasayı ihlalMadde 309- (1) Cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye teşebbüs edenler ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılırlar.(2) Bu suçun işlenmesi sırasında başka suçların işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı ilgili... +Devamını oku
  • Anayasayı ihlalMadde 309- (1) Cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye teşebbüs edenler ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılırlar.(2) Bu suçun işlenmesi sırasında başka suçların işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı ilgili... +Devamını oku
  • Yabancı ülkede işlenen suçlarda yetkiMADDE 14(1) Yabancı ülkede işlenen ve kanun hükümleri uyarınca Türkiye'de soruşturulması ve kovuşturulması gereken suçlarda yetki, 13 üncü maddenin birinci ve ikinci fıkralarına göre belirlenir.(2) Bununla birlikte Cumhuriyet savcısının, şüphelinin veya sanığın istemi üzerine Yargıtay, suçun işlendiği yere daha yakın olan yer mahkemesine yetki verebilir.(3) Bu... +Devamını oku
  • Kanuna aykırı eğitim kurumuMadde 263 (Mülga – 17/4/2013-6460/13 md.)Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanmaMadde 264- (1) Bir rütbe veya kamu görevinin veya mesleğin, resmi elbisesini yetkisi olmaksızın alenen ve başkalarını yanıltacak şekilde giyen veya hakkı olmayan nişan veya madalyaları takan kimseye üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Elbisenin sağlayacağı kolaylık ve... +Devamını oku
  • FuhuşMadde 227- (1) Çocuğu fuhşa teşvik eden, bunun yolunu kolaylaştıran, bu maksatla tedarik eden veya barındıran ya da çocuğun fuhşuna aracılık eden kişi, dört yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu suçun işlenişine yönelik hazırlık hareketleri de tamamlanmış suç gibi cezalandırılır.(2) Bir kimseyi fuhşa teşvik eden, bunun yolunu kolaylaştıran ya... +Devamını oku
  • Uyuşturucu veya uyarıcı Ceza kanunu Madde imal ve ticaretiCeza kanunu Madde 188- (1)Uyuşturucu veya uyarıcı Ceza kanunu Maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve ikibin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.(2) Uyuşturucu veya uyarıcı Ceza kanunuMadde ihracı fiilinin diğer ülke açısından ithal... +Devamını oku
  • Kasten Yaralama Suçları ve Cezaları: Türk Ceza Hukuku'na Göre Detaylı İncelemeKasten yaralama suçu, Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında düzenlenen ve bireylerin vücut bütünlüğüne karşı işlenen suçlar arasında yer alan önemli bir fiildir. Bu suç, mağdurun fiziksel olarak zarar görmesine neden olan eylemleri kapsar. Kasten yaralama suçları ve cezaları, suçu işleyenin niyetine, kullanılan yönteme ve... +Devamını oku
  • Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesiCeza kanunu Madde 88-(1) Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir. Bu hükmün uygulanmasında kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine ilişkin koşullar göz önünde bulundurulur.

Sayfalar