Suçta Tekerrür ve Mükerrir Olma Durumu: Türk Ceza Hukuku

Suçta Tekerrür ve Mükerrir Olma Durumu: Türk Ceza Hukuku Açısından Akademik Bir İnceleme

Giriş

Ceza hukuku sistemlerinde suçlunun yeniden suç işlemesini önlemek ve toplumu korumak adına çeşitli önleyici mekanizmalar geliştirilmiştir. Bu mekanizmalardan biri de “tekerrür” kurumudur. Tekerrür, bir kimsenin daha önce işlemiş olduğu suçtan dolayı kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı olmasına rağmen tekrar suç işlemesi durumunu ifade eder. Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) tekerrür ve mükerrir olma hali detaylı şekilde düzenlenmiştir. Bu makalede suçta tekerrür kavramı, mükerrir olmanın hukuki sonuçları, uygulamadaki yeri ve ceza infaz sistemine etkisi ele alınacaktır.


1. Tekerrür Kavramı ve Hukuki Niteliği

1.1. Tanım ve Genel Açıklama

Tekerrür, kelime anlamı itibariyle “tekrarlanma” demektir. Ceza hukuku bağlamında tekerrür, daha önce ceza almış bir kişinin yeniden suç işlemesi durumunu ifade eder. Türk Ceza Kanunu’nun 58. maddesinde suçta tekerrür açık şekilde düzenlenmiştir.

Tekerrür, failin bir ceza mahkûmiyetinden sonra, belirli süreler içinde yeniden suç işlemesi hâlinde uygulanır. Buradaki temel amaç, failin yeniden suç işlemekten caydırılmasıdır. Tekerrür, cezayı artırıcı bir neden değildir; ancak failin ceza infazı bakımından farklı uygulamalara tabi tutulmasına neden olur.

1.2. Tekerrürün Şartları

TCK madde 58’e göre tekerrürden söz edilebilmesi için bazı şartların gerçekleşmesi gerekir:

  • Failin, daha önce işlediği bir suç nedeniyle kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmalıdır.

  • Bu mahkûmiyetin infazı tamamlanmış olmalı ya da infazdan hükümlü kendi iradesiyle kaçınmış olmamalıdır.

  • Yeni suçun, önceki mahkûmiyetin infazından sonra işlenmiş olması gerekir.


2. Tekerrür Türleri

Türk Ceza Kanunu sisteminde iki tür tekerrür bulunmaktadır:

2.1. Özel Tekerrür

Özel tekerrür, failin aynı türden bir suçu tekrar işlemesi hâlinde gündeme gelir. Bu durumda failin aynı suçu işlemesi, onun cezalandırılmasında ağırlaştırıcı etki yaratabilir. Ancak TCK, genel olarak özel tekerrür sisteminden ziyade genel tekerrür sistemini benimsemiştir.

2.2. Genel Tekerrür

Genel tekerrürde failin daha önce işlemiş olduğu suçla sonraki suçun aynı türden olması gerekmez. Failin daha önce herhangi bir suçtan mahkûm olması ve bu mahkûmiyetten sonra tekrar suç işlemesi yeterlidir.


3. Mükerrir Olma Durumu

3.1. Mükerrir Kavramı

Mükerrir, hakkında tekerrür hükümleri uygulanan kişiyi ifade eder. TCK madde 58/1-3 hükümleri çerçevesinde mükerrir sayılan kişi, ceza infazı bakımından bazı özel rejimlere tabi tutulur. Mükerririn infaz rejimi, adi hükümlülere göre daha ağırdır.

3.2. Mükerrirlik Halinin Sonuçları

Mükerrir olarak kabul edilen bir kişi için şu sonuçlar doğar:

  • Koşullu salıverilme süresi uzar. Örneğin, normalde cezanın 2/3’ünün infaz edilmesi yeterliyken, mükerrirler için bu oran 3/4’tür.

  • İyi halden yararlanma daha zorlaşır. İnfaz kurumu değerlendirmelerinde mükerrirler daha sıkı kriterlerle değerlendirilir.

  • Denetimli serbestlikten yararlanma süresi daralabilir.


4. Tekerrür ile Benzer Kurumların Ayrımı

Tekerrür bazı diğer ceza hukuku kavramlarıyla karıştırılabilmektedir. Bunların en önemlileri:

4.1. İnhisari Suçlar ve Tekerrür

Bazı suç tiplerinde failin sabıkalı olması, suçu nitelikli hale getirebilir. Bu gibi durumlarda önceki mahkûmiyet, tekerrür olarak değil suçun niteliğini değiştiren unsur olarak değerlendirilir.

4.2. İştirak ve Suça Teşebbüs

İştirak (suça yardım etme veya azmettirme) ile tekerrür farklı kavramlardır. Tekerrür, failin bireysel olarak suç geçmişiyle ilgilidir.

4.3. Erteleme ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

Eğer failin önceki mahkûmiyeti ertelemeye tabi tutulmuş ya da HAGB kararı verilmişse, bu kararlar tekerrür hesabında dikkate alınmaz. Yani fiilen mahkûmiyet doğurmayan kararlar, tekerrüre neden olmaz.


5. Tekerrür Süresi ve Zamanaşımı

Tekerrür hükümleri, infaz tamamlandıktan sonraki beş yıl içinde işlenen suçlar için uygulanır. Bu süre zarfında yeniden suç işlenirse mükerrirlik hükümleri devreye girer. Ancak beş yıllık sürede yeni bir suç işlenmezse, önceki mahkûmiyetin tekerrüre etkisi sona erer. Bu süreye “tekerrür süresi” denir ve bu süre zamanaşımı süresinden farklıdır.


6. Uygulamada Tekerrürün Değerlendirilmesi

Uygulamada, hâkimler tekerrür kararını mahkûmiyet hükmü içerisinde açıkça belirtmek zorundadır. Yani tekerrür, ceza mahkemesi kararıyla uygulanan bir kurumdur. İnfaz savcılığı, mahkemece belirtilmeyen bir tekerrür kararını doğrudan uygulayamaz.

Ayrıca, tekerrür kararı verilmesi hâlinde fail hakkında ayrıca “denetimli serbestlik tedbiri” uygulanabilir. Mahkeme bu konuda karar verirken failin kişiliğini, suçun işleniş şeklini ve topluma kazandırılma olasılığını dikkate alır.


7. Eleştirel Değerlendirme ve Öğretideki Görüşler

Tekerrür kurumu bazı yönlerden eleştiriye açıktır. Özellikle cezaların infazı bakımından mükerrirlerin daha ağır bir rejime tabi tutulması, “aynı suça aynı ceza” ilkesine aykırılık teşkil edebileceği yönünde eleştiriler almaktadır. Ayrıca mükerrirlik nedeniyle koşullu salıverilme süresinin uzatılması, cezanın kişiselleştirilmesi ilkesini zedeleyebilir.

Öğretide bazı hukukçular, tekerrür yerine bireyselleştirilmiş ceza infaz rejimlerinin geliştirilmesini savunmaktadır. Özellikle rehabilitasyon odaklı sistemlerin, failin topluma kazandırılması açısından daha etkili olduğu belirtilmektedir.


Tekerrür kurumu, Türk Ceza Hukuku'nda failin yeniden suç işlemesini önlemek ve toplumu korumak amacıyla düzenlenmiş önemli bir müessesedir.

Suç işlemeyi alışkanlık haline getiren kişiler için caydırıcılık işlevi gören bu düzenleme, aynı zamanda ceza infazının şekillenmesinde de belirleyici bir rol oynar. Ancak bu kurumun adalet ve bireyselleştirme ilkeleriyle uyum içinde uygulanması büyük önem taşımaktadır. Uygulamada tekerrür kararlarının doğru yorumlanması ve infazın hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşır şekilde yürütülmesi, ceza adalet sisteminin temel amaçları açısından gereklidir.

Makaleler | Avukat Uğur Azap Antalya Hukuk Ofisi

Toplam 699 konu bulundu
  • Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan TicaretiGöçmen kaçakçılığıCeza kanunu Madde 79- (1) Doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollardan;a) Bir yabancıyı ülkeye sokan veya ülkede kalmasına imkan sağlayan,b) Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan,Kişi, beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para... +Devamını oku
  • Kamu görevlisinin ticareti Madde 259(1) Yürüttüğü görevin sağladığı nüfuzdan yararlanarak, bir başkasına mal veya hizmet satmaya çalışan kamu görevlisi, altı aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. 
  • Kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesiCeza kanunu Madde 83- (1) Kişinin yükümlü olduğu belli bir icrai davranışı gerçekleştirmemesi dolayısıyla meydana gelen ölüm neticesinden sorumlu tutulabilmesi için, bu neticenin oluşumuna sebebiyet veren yükümlülük ihmalinin icrai davranışa eşdeğer olması gerekir.(2) İhmali ve icrai davranışın eşdeğer kabul edilebilmesi için, kişinin;a) Belli bir... +Devamını oku
  • Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı SuçlarTüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanmasıMadde 253- (1) Rüşvet suçunun işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.Etkin pişmanlık Madde 254(1) (Değişik: 2/7/2012-6352/88 md.) Rüşvet alan kişinin, durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce, rüşvet... +Devamını oku
  • Silâh sağlamaMadde 315- (1) Yukarıdaki maddede tanımlanan örgütlerin faaliyetlerinde kullanılmak maksadıyla bunların amaçlarını bilerek, bu örgütlere üretmek, satın almak veya ülkeye sokmak suretiyle silah temin eden, nakleden veya depolayan kişi, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
  • Devletin güvenliğine ilişkin bilgileri temin etmeMadde 327- (1) Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından, niteliği itibarıyla, gizli kalması gereken bilgileri temin eden kimseye üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Fiil, savaş sırasında işlenmiş veya Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeye koymuşsa müebbet... +Devamını oku
  • Yabancı tarafından işlenen suçMadde 12- (1) Bir yabancı, 13 üncü maddede yazılı suçlar dışında, Türk kanunlarına göre aşağı sınırı en az bir yıl hapis cezasını gerektiren bir suçu yabancı ülkede Türkiye'nin zararına işlediği ve kendisi Türkiye'de bulunduğu takdirde, Türk kanunlarına göre cezalandırılır. Yargılama yapılması Adalet Bakanının istemine bağlıdır.(2) Yukarıdaki fıkrada belirtilen suçun... +Devamını oku
  • Şahsi cezasızlık veya cezanın azaltılmasını gerektiren sebeplerMadde 273- (1) Kişinin;a) Kendisinin, üstsoy, altsoy, eş veya kardeşinin soruşturma ve kovuşturmaya uğramasına neden olabilecek bir hususla ilgili olarak yalan tanıklıkta bulunması,b) Tanıklıktan çekinme hakkı olmasına rağmen, bu hakkı kendisine hatırlatılmadan gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapması,Halinde, verilecek cezada indirim... +Devamını oku
  • FuhuşMadde 227- (1) Çocuğu fuhşa teşvik eden, bunun yolunu kolaylaştıran, bu maksatla tedarik eden veya barındıran ya da çocuğun fuhşuna aracılık eden kişi, dört yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu suçun işlenişine yönelik hazırlık hareketleri de tamamlanmış suç gibi cezalandırılır.(2) Bir kimseyi fuhşa teşvik eden, bunun yolunu kolaylaştıran ya... +Devamını oku
  • Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve CasuslukDevletin güvenliğine ilişkin belgelerMadde 326- (1) Devletin güvenliğine veya iç veya dış siyasal yararlarına ilişkin belge veya vesikaları kısmen veya tamamen yok eden, tahrip eden veya bunlar üzerinde sahtecilik yapan veya geçici de olsa, bunları tahsis olundukları yerden başka bir yerde kullanan, hileyle alan veya çalan kimseye sekiz yıldan oniki yıla... +Devamını oku
  • Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçu: TCK m.217 Kapsamında Hukuki DeğerlendirmeTürk Ceza Kanunu'nun 217. maddesi, halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçunu düzenlemektedir ve bu suç, toplumda kamu düzenini bozma veya korku yaratma amacı güderek yanıltıcı bilgilerin yayılmasına yönelik eylemleri kapsar. TCK m.217/1, bu suçu işleyen kişilerin hapis cezası ile cezalandırılacağını belirtir. Bu... +Devamını oku
  • Suç için anlaşmaMadde 316- (1) Bu kısmın dördüncü ve beşinci bölümlerinde yer alan suçlardan herhangi birini elverişli vasıtalarla işlemek üzere iki veya daha fazla kişi, maddi olgularla belirlenen bir biçimde anlaşırlarsa, suçların ağırlık derecesine göre üç yıldan oniki yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Amaçlanan suç işlenmeden veya anlaşma dolayısıyla soruşturmaya başlanmadan önce bu... +Devamını oku
  • Devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri açıklamaMadde 329- (1) Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgileri açıklayan kimseye beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Fiil, savaş zamanında işlenmiş veya Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeye... +Devamını oku
  • Kamu Güvenine Karşı SuçlarKıymetli damgada sahtecilikMadde 199- (1) Kıymetli damgayı sahte olarak üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya tedavüle koyan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.(2) Sahte olarak üretilmiş kıymetli damgayı bilerek kabul eden kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.(3) Sahteliğini... +Devamını oku
  • Türk Ceza Hukuku’nda suçlar Türk Ceza Kanunu’nda (TCK, 5237 sayılı Kanun) sistematik bir şekilde düzenlenmiştir. Kanun; Genel Hükümler ve Özel Hükümler olmak üzere iki kitaptan oluşur. Suç tipleri esasen Özel Hükümler (Madde 76 – 345) arasında düzenlenmiştir. Aşağıda suçlar, TCK sistematiğine göre madde madde özetlenmiştir:I. KİTAP: Genel Hükümler(Suçun tanımı, ceza sorumluluğu, ceza türleri vb... +Devamını oku
  • Suç için anlaşmaMadde 316- (1) Bu kısmın dördüncü ve beşinci bölümlerinde yer alan suçlardan herhangi birini elverişli vasıtalarla işlemek üzere iki veya daha fazla kişi, maddi olgularla belirlenen bir biçimde anlaşırlarsa, suçların ağırlık derecesine göre üç yıldan oniki yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Amaçlanan suç işlenmeden veya anlaşma dolayısıyla soruşturmaya başlanmadan önce bu... +Devamını oku
  • Çocukların cinsel istismarıTCK Madde 103(Değişik: 18/6/2014-6545/59 md.)(1) (Yeniden düzenlenen birinci ve ikinci cümle: 24/11/2016-6763/13 md.) Çocuğu cinsel yönden istismar eden kişi, sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Cinsel istismarın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/13 md... +Devamını oku
  • Kamu görevine ait araç ve gereçleri suçta kullanmaMadde 266- (1) Görevi gereği olarak elinde bulundurduğu araç ve gereçleri bir suçun işlenmesi sırasında kullanan kamu görevlisi hakkında, ilgili suçun tanımında kamu görevlisi sıfatı esasen göz önünde bulundurulmamış ise, verilecek ceza üçte biri oranında artırılır.
  • İftiraMadde 267- (1) Yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.(2) Fiilin maddî eser ve delillerini uydurarak iftirada... +Devamını oku
  • Suç uydurmaMadde 271- (1) İşlenmediğini bildiği bir suçu, yetkili makamlara işlenmiş gibi ihbar eden ya da işlenmeyen bir suçun delil veya emarelerini soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde uyduran kimseye üç yıla kadar hapis cezası verilir.
  • Çocukların cinsel istismarıTCK Madde 103(Değişik: 18/6/2014-6545/59 md.)(1) (Yeniden düzenlenen birinci ve ikinci cümle: 24/11/2016-6763/13 md.) Çocuğu cinsel yönden istismar eden kişi, sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Cinsel istismarın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/13 md... +Devamını oku
  • Suçu ve suçluyu övmeMadde 215- (1) İşlenmiş olan bir suçu veya işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi alenen öven kimse, bu nedenle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması hâlinde, iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
  • Nüfuz ticareti Madde 255- (Değişik: 2/7/2012-6352/89 md.)(1) Kamu görevlisi üzerinde nüfuz sahibi olduğundan bahisle, haksız bir işin gördürülmesi amacıyla girişimde bulunması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya bir başkasına menfaat temin eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Kişinin kamu görevlisi olması... +Devamını oku
  • Yabancı hizmetine asker yazma, yazılmaMadde 320- (1) Hükûmetin izni olmaksızın bir yabancı veya yabancı Devlet hizmetinde veya bunların lehinde çalışmak üzere Ülke içinde vatandaşlardan asker yazan veya vatandaşları silahlandıran kimseye üç yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Asker yazılanlar veya silahlandırılanlar arasından asker veya askerlik çağında olanlar varsa ceza üçte biri... +Devamını oku
  • Mal veya hizmet satımından kaçınmaMadde 240- (1) Belli bir mal veya hizmeti satmaktan kaçınarak kamu için acil bir ihtiyacın ortaya çıkmasına neden olan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
  • Yabancı hizmetine asker yazma, yazılmaMadde 320- (1) Hükûmetin izni olmaksızın bir yabancı veya yabancı Devlet hizmetinde veya bunların lehinde çalışmak üzere Ülke içinde vatandaşlardan asker yazan veya vatandaşları silahlandıran kimseye üç yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Asker yazılanlar veya silahlandırılanlar arasından asker veya askerlik çağında olanlar varsa ceza üçte biri... +Devamını oku
  • Yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüsMadde 277- (Değişik: 2/7/2012-6352/90md.)(1) Görülmekte olan bir davada (…) gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya bir haksızlık oluşturmak amacıyla, davanın taraflarından birinin, (…)99 sanığın, katılanın veya mağdurun lehine veya aleyhine sonuç doğuracak bir karar vermesi veya bir işlem tesis etmesi ya da beyanda bulunması için... +Devamını oku
  • Yabancı Devletlerle Olan İlişkilere Karşı SuçlarKarşılıklılık koşuluMadde 343- (1) Bu bölümde yazılı hükümlerin uygulanması, karşılıklılık koşuluna bağlıdır.
  • Yasama organına karşı suçMadde 311- (1) Cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya Türkiye Büyük Millet Meclisinin görevlerini kısmen veya tamamen yapmasını engellemeye teşebbüs edenler ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla cezalandırılırlar.(2) Bu suçun işlenmesi sırasında başka suçların işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı ilgili hükümlere göre... +Devamını oku
  • Yaralama Suçları ve Cezaları: Türk Ceza Hukukuna Göre Detaylı İncelemeYaralama suçları, Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında bireylerin vücut bütünlüğünü koruma altına alan önemli suç tiplerinden biridir. Bu suçlar, failin mağdura fiziksel zarar vermesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Türk hukuk sisteminde, yaralama suçları basit ve nitelikli olmak üzere iki ana kategoride ele alınmaktadır. İşte TCK'... +Devamını oku
  • Hak kullanımını ve beslenmeyi engellemeMadde 298- (1) Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutukluların haberleşmelerini, ziyaretçileriyle görüşmelerini, iyileştirme ve eğitim programları çerçevesinde eğitim ve spor, meslek kazandırma ve işyurdu çalışmaları ile diğer sosyal ve kültürel faaliyetlere katılmalarını, kurum tabibince muayene ve tedavi edilmelerini, müdafi veya... +Devamını oku
  • Gizliliğin ihlaliMadde 285- (1) (Değişik: 2/7/2012-6352/92 md.)(1) Soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Bu suçun oluşabilmesi için;a) Soruşturma evresinde yapılan işlemin içeriğinin açıklanması suretiyle, suçlu sayılmama karinesinden yararlanma hakkının veya haberleşmenin gizliliğinin ya da özel hayatın... +Devamını oku
  • İnfaz kurumuna veya tutukevine yasak eşya sokmakMadde 297- (1) İnfaz kurumuna veya tutukevine silah, uyuşturucu veya uyarıcı madde veya elektronik haberleşme aracı sokan veya bulunduran kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun konusunu oluşturan eşyanın, temin edilmesi veya bulundurulması ayrı bir suç oluşturduğu takdirde; fikri içtima hükümlerine göre... +Devamını oku

Pages