Suçta Tekerrür ve Mükerrir Olma Durumu: Türk Ceza Hukuku

Suçta Tekerrür ve Mükerrir Olma Durumu: Türk Ceza Hukuku Açısından Akademik Bir İnceleme
Giriş
Ceza hukuku sistemlerinde suçlunun yeniden suç işlemesini önlemek ve toplumu korumak adına çeşitli önleyici mekanizmalar geliştirilmiştir. Bu mekanizmalardan biri de “tekerrür” kurumudur. Tekerrür, bir kimsenin daha önce işlemiş olduğu suçtan dolayı kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı olmasına rağmen tekrar suç işlemesi durumunu ifade eder. Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) tekerrür ve mükerrir olma hali detaylı şekilde düzenlenmiştir. Bu makalede suçta tekerrür kavramı, mükerrir olmanın hukuki sonuçları, uygulamadaki yeri ve ceza infaz sistemine etkisi ele alınacaktır.
1. Tekerrür Kavramı ve Hukuki Niteliği
1.1. Tanım ve Genel Açıklama
Tekerrür, kelime anlamı itibariyle “tekrarlanma” demektir. Ceza hukuku bağlamında tekerrür, daha önce ceza almış bir kişinin yeniden suç işlemesi durumunu ifade eder. Türk Ceza Kanunu’nun 58. maddesinde suçta tekerrür açık şekilde düzenlenmiştir.
Tekerrür, failin bir ceza mahkûmiyetinden sonra, belirli süreler içinde yeniden suç işlemesi hâlinde uygulanır. Buradaki temel amaç, failin yeniden suç işlemekten caydırılmasıdır. Tekerrür, cezayı artırıcı bir neden değildir; ancak failin ceza infazı bakımından farklı uygulamalara tabi tutulmasına neden olur.
1.2. Tekerrürün Şartları
TCK madde 58’e göre tekerrürden söz edilebilmesi için bazı şartların gerçekleşmesi gerekir:
-
Failin, daha önce işlediği bir suç nedeniyle kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmalıdır.
-
Bu mahkûmiyetin infazı tamamlanmış olmalı ya da infazdan hükümlü kendi iradesiyle kaçınmış olmamalıdır.
-
Yeni suçun, önceki mahkûmiyetin infazından sonra işlenmiş olması gerekir.
2. Tekerrür Türleri
Türk Ceza Kanunu sisteminde iki tür tekerrür bulunmaktadır:
2.1. Özel Tekerrür
Özel tekerrür, failin aynı türden bir suçu tekrar işlemesi hâlinde gündeme gelir. Bu durumda failin aynı suçu işlemesi, onun cezalandırılmasında ağırlaştırıcı etki yaratabilir. Ancak TCK, genel olarak özel tekerrür sisteminden ziyade genel tekerrür sistemini benimsemiştir.
2.2. Genel Tekerrür
Genel tekerrürde failin daha önce işlemiş olduğu suçla sonraki suçun aynı türden olması gerekmez. Failin daha önce herhangi bir suçtan mahkûm olması ve bu mahkûmiyetten sonra tekrar suç işlemesi yeterlidir.
3. Mükerrir Olma Durumu
3.1. Mükerrir Kavramı
Mükerrir, hakkında tekerrür hükümleri uygulanan kişiyi ifade eder. TCK madde 58/1-3 hükümleri çerçevesinde mükerrir sayılan kişi, ceza infazı bakımından bazı özel rejimlere tabi tutulur. Mükerririn infaz rejimi, adi hükümlülere göre daha ağırdır.
3.2. Mükerrirlik Halinin Sonuçları
Mükerrir olarak kabul edilen bir kişi için şu sonuçlar doğar:
-
Koşullu salıverilme süresi uzar. Örneğin, normalde cezanın 2/3’ünün infaz edilmesi yeterliyken, mükerrirler için bu oran 3/4’tür.
-
İyi halden yararlanma daha zorlaşır. İnfaz kurumu değerlendirmelerinde mükerrirler daha sıkı kriterlerle değerlendirilir.
-
Denetimli serbestlikten yararlanma süresi daralabilir.
4. Tekerrür ile Benzer Kurumların Ayrımı
Tekerrür bazı diğer ceza hukuku kavramlarıyla karıştırılabilmektedir. Bunların en önemlileri:
4.1. İnhisari Suçlar ve Tekerrür
Bazı suç tiplerinde failin sabıkalı olması, suçu nitelikli hale getirebilir. Bu gibi durumlarda önceki mahkûmiyet, tekerrür olarak değil suçun niteliğini değiştiren unsur olarak değerlendirilir.
4.2. İştirak ve Suça Teşebbüs
İştirak (suça yardım etme veya azmettirme) ile tekerrür farklı kavramlardır. Tekerrür, failin bireysel olarak suç geçmişiyle ilgilidir.
4.3. Erteleme ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)
Eğer failin önceki mahkûmiyeti ertelemeye tabi tutulmuş ya da HAGB kararı verilmişse, bu kararlar tekerrür hesabında dikkate alınmaz. Yani fiilen mahkûmiyet doğurmayan kararlar, tekerrüre neden olmaz.
5. Tekerrür Süresi ve Zamanaşımı
Tekerrür hükümleri, infaz tamamlandıktan sonraki beş yıl içinde işlenen suçlar için uygulanır. Bu süre zarfında yeniden suç işlenirse mükerrirlik hükümleri devreye girer. Ancak beş yıllık sürede yeni bir suç işlenmezse, önceki mahkûmiyetin tekerrüre etkisi sona erer. Bu süreye “tekerrür süresi” denir ve bu süre zamanaşımı süresinden farklıdır.
6. Uygulamada Tekerrürün Değerlendirilmesi
Uygulamada, hâkimler tekerrür kararını mahkûmiyet hükmü içerisinde açıkça belirtmek zorundadır. Yani tekerrür, ceza mahkemesi kararıyla uygulanan bir kurumdur. İnfaz savcılığı, mahkemece belirtilmeyen bir tekerrür kararını doğrudan uygulayamaz.
Ayrıca, tekerrür kararı verilmesi hâlinde fail hakkında ayrıca “denetimli serbestlik tedbiri” uygulanabilir. Mahkeme bu konuda karar verirken failin kişiliğini, suçun işleniş şeklini ve topluma kazandırılma olasılığını dikkate alır.
7. Eleştirel Değerlendirme ve Öğretideki Görüşler
Tekerrür kurumu bazı yönlerden eleştiriye açıktır. Özellikle cezaların infazı bakımından mükerrirlerin daha ağır bir rejime tabi tutulması, “aynı suça aynı ceza” ilkesine aykırılık teşkil edebileceği yönünde eleştiriler almaktadır. Ayrıca mükerrirlik nedeniyle koşullu salıverilme süresinin uzatılması, cezanın kişiselleştirilmesi ilkesini zedeleyebilir.
Öğretide bazı hukukçular, tekerrür yerine bireyselleştirilmiş ceza infaz rejimlerinin geliştirilmesini savunmaktadır. Özellikle rehabilitasyon odaklı sistemlerin, failin topluma kazandırılması açısından daha etkili olduğu belirtilmektedir.
Tekerrür kurumu, Türk Ceza Hukuku'nda failin yeniden suç işlemesini önlemek ve toplumu korumak amacıyla düzenlenmiş önemli bir müessesedir.
Suç işlemeyi alışkanlık haline getiren kişiler için caydırıcılık işlevi gören bu düzenleme, aynı zamanda ceza infazının şekillenmesinde de belirleyici bir rol oynar. Ancak bu kurumun adalet ve bireyselleştirme ilkeleriyle uyum içinde uygulanması büyük önem taşımaktadır. Uygulamada tekerrür kararlarının doğru yorumlanması ve infazın hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşır şekilde yürütülmesi, ceza adalet sisteminin temel amaçları açısından gereklidir.
Makaleler | Avukat Uğur Azap Antalya Hukuk Ofisi
-
Bilişim Alanında SuçlarBilişim sistemine girmeMadde 243- (1) Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir.[1](2) Yukarıdaki fıkrada tanımlanan fiillerin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.(3) Bu... +Devamını oku
-
Yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüsMadde 277- (Değişik: 2/7/2012-6352/90md.)(1) Görülmekte olan bir davada (…) gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya bir haksızlık oluşturmak amacıyla, davanın taraflarından birinin, (…)99 sanığın, katılanın veya mağdurun lehine veya aleyhine sonuç doğuracak bir karar vermesi veya bir işlem tesis etmesi ya da beyanda bulunması için... +Devamını oku
-
Bilişim sistemine girmeMadde 243- (1) Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir.[1](2) Yukarıdaki fıkrada tanımlanan fiillerin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.(3) Bu fiil nedeniyle sistemin... +Devamını oku
-
Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçu: TCK m.217 Kapsamında Hukuki DeğerlendirmeTürk Ceza Kanunu'nun 217. maddesi, halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçunu düzenlemektedir ve bu suç, toplumda kamu düzenini bozma veya korku yaratma amacı güderek yanıltıcı bilgilerin yayılmasına yönelik eylemleri kapsar. TCK m.217/1, bu suçu işleyen kişilerin hapis cezası ile cezalandırılacağını belirtir. Bu... +Devamını oku
-
Hürriyete Karşı SuçlarTehditTCK Madde 106(1) Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi, altı aydan 44 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesiyle bu fıkrada yer alan “altı aydan iki” ibaresi “iki yıldan beş” şeklinde değiştirilmiştir. 45 18/6/2014 tarihli ve... +Devamını oku
-
Kasten Yaralama Suçları ve Cezaları: Türk Ceza Hukuku'na Göre Detaylı İncelemeKasten yaralama suçu, Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında düzenlenen ve bireylerin vücut bütünlüğüne karşı işlenen suçlar arasında yer alan önemli bir fiildir. Bu suç, mağdurun fiziksel olarak zarar görmesine neden olan eylemleri kapsar. Kasten yaralama suçları ve cezaları, suçu işleyenin niyetine, kullanılan yönteme ve... +Devamını oku
-
Bir mekanı basmak kurşunlamak sağa sola ateş etmek türk ceza hukukuna göre cezası nedir yaptırımları ağırlaştırılmış maddeleri ve hafifletilebilecek maddeleri nelerdir ?Çok önemli ve kapsamlı bir ceza hukuku konusunu incelemek istedik. “Bir mekanı basmak, kurşunlamak, sağa sola ateş etmek” fiilleri Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) birden fazla suç tipine temas eden, hem kişilere hem de topluma... +Devamını oku
-
Mal veya hizmet satımından kaçınmaMadde 240- (1) Belli bir mal veya hizmeti satmaktan kaçınarak kamu için acil bir ihtiyacın ortaya çıkmasına neden olan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
-
Uyuşturucu Madde Suçları (TCK 188-191)1. Uyuşturucu Madde Suçlarının Tanımı ve Hukuki DayanağıUyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, Türk Ceza Kanunu'nun 188 ila 191. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Bu maddeler, uyuşturucu madde imal ve ticareti, kullanma, bulundurma ve temin etme gibi fiilleri kapsamaktadır.2. Uyuşturucu Madde Suçunun UnsurlarıUyuşturucu madde suçlarının oluşabilmesi için şu... +Devamını oku
-
Kamu Barışına Karşı SuçlarHalk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehditMadde 213- (1) Halk arasında endişe, korku ve panik yaratmak amacıyla hayat, sağlık, vücut veya cinsel dokunulmazlık ya da malvarlığı bakımından alenen tehditte bulunan kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.(2) Suçun silahla işlenmesi halinde, verilecek ceza, kullanılan silahın niteliğine... +Devamını oku
-
Devletin güvenliğine ilişkin bilgileri temin etmeMadde 327- (1) Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından, niteliği itibarıyla, gizli kalması gereken bilgileri temin eden kimseye üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Fiil, savaş sırasında işlenmiş veya Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeye koymuşsa müebbet... +Devamını oku
-
Avukatın dava kaybetmesi onun mesleki kariyerini etkilemez. Ancak, ihmal veya kötü savunma söz konusuysa müvekkil avukata karşı tazminat davası açabilir.
-
Suça iştirak nedir?Suça iştirak, birden fazla kişinin birlikte suç işlemesidir. Failler, suçun işlenmesinde aldıkları rollere göre cezalandırılır.
-
Cebir TCK Madde 108(1) Bir şeyi yapması veya yapmaması ya da kendisinin yapmasına müsaade etmesi için bir kişiye karşı cebir kullanılması halinde, kasten yaralama suçundan verilecek ceza üçte birinden yarısına kadar artırılarak hükmolunur.Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma TCK Madde 109(1) Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden... +Devamını oku
-
Kaçmaya imkan sağlamaMadde 294- (1) Gözaltına alınanın veya tutuklunun kaçmasını sağlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.(2) Hükümlünün kaçmasını sağlayan kişi, çekilecek olan hapis cezasının süresine göre iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, hükümlünün cezası;a) Müebbet hapis cezası ise, beş yıldan sekiz yıla,b) Ağırlaştırılmış müebbet... +Devamını oku
-
Zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılmasıMadde 256- (1) Zor kullanma yetkisine sahip kamu görevlisinin, görevini yaptığı sırada, kişilere karşı görevinin gerektirdiği ölçünün dışında kuvvet kullanması halinde, kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.
-
Taksirle öldürmeMadde 85- (1) Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.(2) Fiil, birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuş ise, kişi iki yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
-
Mal veya hizmet satımından kaçınmaMadde 240- (1) Belli bir mal veya hizmeti satmaktan kaçınarak kamu için acil bir ihtiyacın ortaya çıkmasına neden olan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
-
Yabancı devlet aleyhine asker toplamaMadde 306- (1) Türkiye Devletini savaş tehlikesi ile karşı karşıya bırakacak şekilde, yetkisiz olarak, yabancı bir devlete karşı asker toplayan veya diğer hasmane hareketlerde bulunan kimseye beş yıldan oniki yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Fiil sonucu savaş meydana gelirse faile müebbet hapis cezası verilir.(3) Fiil, sadece yabancı devletle siyasal... +Devamını oku
-
Cinsel Dokunulmazlığa Karşı SuçlarCinsel saldırıCeza kanunu Madde 102- (Değişik: 18/6/2014-6545/58 md.) (1) Cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlâl eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.(2) Fiilin vücuda organ veya... +Devamını oku
-
Bilişim sistemine girmeMadde 243- (1) Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir.[1](2) Yukarıdaki fıkrada tanımlanan fiillerin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.(3) Bu fiil nedeniyle sistemin... +Devamını oku
-
Askerî komutanlıkların gasbıMadde 317- (1) Kanunen yetkili olmadıkları veya Devlet tarafından memur edilmedikleri halde, bir asker kıtasının veya donanmasının veya savaş gemisinin veya savaş hava filosunun veya bir kale veya müstahkem mevkiin veya bir askerî üssün veya tesisin, bir liman veya şehrin komutasını alanlara müebbet hapis cezası verilir.(2) Kanunen yetkili olmaları veya Devlet... +Devamını oku
-
Aile Düzenine Karşı SuçlarKötü muameleMadde 232- (1) Aynı konutta birlikte yaşadığı kişilerden birine karşı kötü muamelede bulunan kimse, iki aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.(2) İdaresi altında bulunan veya büyütmek, okutmak, bakmak, muhafaza etmek veya bir meslek veya sanat öğretmekle yükümlü olduğu kişi üzerinde, sahibi bulunduğu terbiye hakkından doğan disiplin yetkisini... +Devamını oku
-
Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama[1] Madde 228- (1) Kumar oynanması için yer ve imkan sağlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki yüz günden aşağı olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır.[2](2) Çocukların kumar oynaması için yer ve imkan sağlanması halinde, verilecek ceza bir katı oranında artırılır.(3) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/139 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/134 md... +Devamını oku
-
Anayasayı ihlalMadde 309- (1) Cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye teşebbüs edenler ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılırlar.(2) Bu suçun işlenmesi sırasında başka suçların işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı ilgili... +Devamını oku
-
Reşit olmayanla cinsel ilişkiTCK Madde 104(1) Cebir, tehdit ve hile olmaksızın, onbeş yaşını bitirmiş olan çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, şikayet üzerine, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.(2) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 23/11/2005 tarihli ve E: 2005/103, K: 2005/89 sayılı kararı ile; Yeniden düzenleme: 18/6/2014-6545/60 md.) Suçun mağdur ile arasında evlenme... +Devamını oku
-
izinsiz Kenevir Ekme Suçu ve Cezası: Türk Ceza Hukuku Açısından Hukuki Değerlendirme ve Savunma YöntemleriGirişUyuşturucu madde suçları, özellikle toplum sağlığı ve güvenliği açısından Türk Ceza Hukuku'nda önemli bir yer tutmaktadır. Bu kapsamda, kenevir bitkisinin ekimi ve üretimi konusu, özellikle uyuşturucu veya uyarıcı madde elde edilmesine ilişkin suçların başında gelmektedir. Kenevir ekme... +Devamını oku, Kenevir Ekme Davası, Kenevir Ekme suçu Davası, Kenevir Ekme suçu Cezası, Kenevir Ekme suçu Savunma, Kenevir Ekme Ceza hukuku davası, Kenevir Ekme Suçu, Kenevir Ekme Cezası, Kenevir Ekme Davası Antalya
-
Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesiCeza kanunu Madde 98- (1) Yaşı, hastalığı veya yaralanması dolayısıyla ya da başka herhangi bir nedenle kendini idare edemeyecek durumda olan kimseye hal ve koşulların elverdiği ölçüde yardım etmeyen ya da durumu derhal ilgili makamlara bildirmeyen kişi, bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.(2) Yardım veya bildirim... +Devamını oku
-
Görevsizlik kararı verilmesi gereken hâl ve sonucuMADDE 5(1) İddianamenin kabulünden sonra; işin, davayı gören mahkemenin görevini aştığı veya dışında kaldığı anlaşılırsa, mahkeme bir kararla işi görevli mahkemeye gönderir.(2) Adlî yargı içerisindeki mahkemeler bakımından verilen görevsizlik kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir.Görevsizlik kararı verilemeyecek hâlMADDE 6(1) İddianamenin... +Devamını oku
-
Geniş bağlantı sebebiyle birleştirmeMADDE 11(1) Mahkeme, bakmakta olduğu birden çok dava arasında bağlantı görürse, bu bağlantı 8 inci maddede gösterilen türden olmasa bile, birlikte bakmak ve hükme bağlamak üzere bu davaların birleştirilmesine karar verebilir.
-
Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silâhlı isyanMadde 313- (1) Halkı, Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silahlı bir isyana tahrik eden kimseye onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezası verilir. İsyan gerçekleştiğinde, tahrik eden kişi hakkında yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.(2) Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silahlı isyanı idare eden kişi, ağırlaştırılmış... +Devamını oku
-
Çocuğun kaçırılması ve alıkonulmasıMadde 234- (1) Velayet yetkisi elinden alınmış olan ana veya babanın ya da üçüncü derece dahil kan hısmının, onaltı yaşını bitirmemiş bir çocuğu veli, vasi veya bakım ve gözetimi altında bulunan kimsenin yanından cebir veya tehdit kullanmaksızın kaçırması veya alıkoyması halinde, üç aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.(2) Fiil cebir veya tehdit... +Devamını oku
-
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkenceCeza kanunu Madde 95- (1) İşkence fiilleri, mağdurun;a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına,b) Konuşmasında sürekli zorluğa,c) Yüzünde sabit ize,d) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma,e) Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına,Neden olmuşsa, yukarıdaki Ceza kanunu Maddeye göre belirlenen ceza,... +Devamını oku